Budowa wózka widłowego: elementy, maszt, przeciwwaga i udźwig

Wózek widłowy czołowy to pojazd do podnoszenia i przewożenia palet, złożony z ramy, podwozia na trzech lub czterech kołach, napędu, przeciwwagi oraz masztu z karetką i widłami. Model o udźwigu 2,5 t waży ok. 4000–4430 kg, podnosi ładunek na 3300–5000 mm i potrzebuje korytarza roboczego szerokiego na ok. 3,9–4,3 m. Nazwy poszczególnych elementów obowiązują na egzaminie Urzędu Dozoru Technicznego, a udźwig odczytuje się z diagramu przy środku ciężkości ładunku 500 mm od czoła wideł, tak samo u STILL czy Linde.

Z jakich elementów składa się wózek widłowy?

Wózek jezdniowy podnośnikowy składa się z dziesięciu głównych zespołów: stalowej ramy, podwozia z kołami, silnika z pokrywą, przeciwwagi, masztu, karetki, wideł, kraty ochronnej, klatki bezpieczeństwa nad operatorem oraz stanowiska pracy z fotelem, kierownicą, pedałami i dźwigniami. Przednie koła są napędowe i przenoszą ciężar wózka razem z ładunkiem, tylne są skrętne. W układzie trójkołowym za skręt odpowiada pojedyncze koło tylne, co w klasie 1,5–1,6 t daje promień skrętu ok. 1,35–1,7 m; wersje czterokołowe o udźwigu 2–3,5 t potrzebują 2,1–2,4 m. Przeciwwaga z żeliwa siedzi z tyłu i przesuwa środek ciężkości całej maszyny za oś przednią, żeby wózek nie przewrócił się przy uniesionym ładunku. Karetka, zwana płytą czołową, jeździ po prowadnicach masztu, a na niej wiszą widły w kształcie litery L i krata zabezpieczająca ładunek przed zsunięciem na operatora. Klasyfikację wózków jezdniowych podaje Wikipedia.

Jak zbudowany jest maszt wózka widłowego?

Maszt to prostokątna rama z profili stalowych, wewnątrz której po rolkach przesuwają się kolejne sekcje i karetka, ciągnięte łańcuchami przez siłowniki hydrauliczne. Złożony maszt ma 2,1–3,5 m wysokości, więc wózek przejeżdża pod bramami hal, a po wysunięciu podnosi widły na 2,7–7,9 m. Maszt jednosekcyjny (simplex) podnosi tylko do ok. 2 m i trafia głównie do wózków paletowych, dlatego w wózkach czołowych liczą się trzy typy: standardowy Tele z dwiema sekcjami, w którym widły unoszą się bez wysuwania masztu ledwie o kilkadziesiąt milimetrów, Duplex (HiLo) z dwiema sekcjami i pełnym wolnym skokiem oraz Triplex z trzema sekcjami. Wolny skok oznacza uniesienie wideł bez wysuwania masztu ponad obrys złożonej konstrukcji.

Triplex w wózkach do kompletacji pionowej dochodzi do 14,5 m, w czołowych kończy się zwykle na 7–8 m.

Ile waży wózek widłowy i od czego zależy jego masa?

Masa własna wózka czołowego wynosi 130–180% jego udźwigu nominalnego: wózek na 1,5 t waży ok. 3 t, na 2,5 t ok. 4–4,4 t, a na 3,5 t ok. 5 t. Większość tej masy to przeciwwaga i rama, w wózku elektrycznym dodatkowo akumulator: kwasowy 80 V waży ok. 880 kg i sam pełni część roli balastu, litowo-jonowy 80 V/202 Ah tylko ok. 230 kg.

Wartości dla klasy 2–3 t pochodzą z kart katalogowych Hangcha; masa wózka 3,5 t to szacunek z proporcji masy do udźwigu. Do tego dochodzą gabaryty: długość bez wideł 2,3–3 m, szerokość 1,1–1,5 m, a korytarz do obsługi europalety w poprzek ok. 3,9–4,3 m. Widły wymienne w standardzie mają 1150–1200 mm długości i przekrój 100 × 40 mm; taka para klasy 2A (zaczep karetki według ISO 2328, wykonanie według ISO 2330) przenosi 2500 kg, czyli 1250 kg na widłę przy środku ciężkości 500 mm, i kosztuje ok. 700–1450 zł netto.

Jak działa układ hydrauliczny i podnoszenia?

Pompa napędzana silnikiem tłoczy olej do siłowników podnoszenia i przechyłu, a rozdzielacz przy dźwigniach kieruje go tam, gdzie każe operator. Siłownik podnoszenia unosi sekcję wewnętrzną masztu, łańcuchy przewleczone przez rolki na jej szczycie podciągają karetkę, więc widły wędrują dwa razy szybciej niż tłok. Ładunek przewozi się ok. 30 cm nad posadzką z masztem pochylonym na operatora. Udźwig maleje z wysokością i z odsunięciem środka ciężkości: wózek, który przy 500 mm podnosi 2500 kg, przy środku ciężkości 700 mm i wysokości 4 m ma na diagramie już tylko ok. 1700–1900 kg. Prędkość podnoszenia w klasie 2–3 t wynosi ok. 0,28 m/s z ładunkiem i 0,40–0,43 m/s bez.

Czym różni się budowa wózka elektrycznego od spalinowego?

Wózek elektryczny ma zamiast silnika spalinowego dwa silniki prądu przemiennego: jazdy o mocy 9–11 kW i pompy 7–8 kW, zasilane z baterii 80 V o pojemności 202–400 Ah. Ładowanie akumulatora kwasowego trwa 8–10 h, litowo-jonowego 1–2 h. Wózek LPG ma z tyłu, nad przeciwwagą, uchwyt na butlę 11 kg: pojemność wodna 27,2 l, wysokość 595 mm, średnica 300 mm, masa pustej butli 9,4–12 kg, ciśnienie próbne 2,5 MPa; wymiana zajmuje 3–5 min. Koła w obu wersjach to zwykle opony superelastyczne, np. 18×7-8 z tyłu, po ok. 300–480 zł netto za sztukę.

Co trzeba wiedzieć o budowie wózka na egzamin UDT?

Egzamin teoretyczny wymaga wskazania każdego zespołu na schemacie i opisania jego roli, a praktyczny zaczyna się od przeglądu przed pracą: stan wideł, łańcuchów, przewodów hydraulicznych, kół, hamulców, sygnału i diagramu udźwigu. Kandydat musi mieć 18 lat i zaświadczenie lekarskie. Zaświadczenia kwalifikacyjne są terminowe od 1 czerwca 2019 r.: 10 lat dla wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia, 5 lat dla wózków z wysięgnikiem i z operatorem podnoszonym razem z ładunkiem. Bezterminowe uprawnienia sprzed tej daty wygasły z końcem 2023 r., a wniosek o przedłużenie składa się najpóźniej 3 miesiące przed upływem ważności; zasady publikuje Urząd Dozoru Technicznego.

Najczęstsze pytania

Z czego składa się układ hydrauliczny w wózku widłowym? Z pompy, zbiornika oleju, rozdzielacza z dźwigniami, siłownika podnoszenia, dwóch siłowników przechyłu masztu oraz przewodów i łańcuchów przenoszących ruch na karetkę.

Ile waży wózek widłowy o udźwigu 2,5 t? Ok. 4000–4430 kg bez ładunku, czyli 160–180% udźwigu; z paletą 2,5 t na widłach nacisk na posadzkę sięga blisko 7 t.

Jaki maszt wybrać do regałów o wysokości 6 m? Triplex z wolnym skokiem, bo tylko on sięga tak wysoko: w wózku czołowym klasy 1,6 t (STILL RX 20-16) podnosi na 4170–7870 mm, a złożony mieści się pod bramą 2,1–2,5 m; Tele i HiLo w tym modelu kończą się na 5380 i 3960 mm.